In je jeugd ontwikkel je allemaal patronen om met de wereld om te gaan. Die noemen we karakterstructuren. Het zijn manieren van doen en voelen die je vroeger hielpen, maar die je later soms ook in de weg kunnen zitten.

Er zijn zes hoofdstructuren:

De afwezige – trekt zich terug in zichzelf, zoekt veiligheid in denken en afstand.

De onverzadigbare – verlangt naar verbinding en zorg, maar voelt vaak een tekort.

De afhankelijke – past zich sterk aan en verliest zichzelf snel in de ander.

De opofferende – zet zichzelf op de laatste plaats, houdt spanning en pijn vast.

De afstandelijke – streeft naar perfectie, beheersing en wil controle houden over gevoelens.

De wantrouwige – wil controle houden, bang om afhankelijk te zijn.

Iedereen heeft een eigen mix van deze structuren. Ze zijn niet goed of fout – het zijn overlevingsstrategieën. Door ze te herkennen, kun je beter begrijpen waarom je doet, wat je doet en waarom je eruit ziet zoals je eruit ziet. Je lichamelijke en psychische kenmerken kunnen je ook al vroegtijdig iets vertellen. En door verandering kun je meer vrijheid vinden in je keuzes omdat je door je karakterstructuur veel keuzes niet meer kunt maken. Ook hier gaat dus op, je verleden kiest, niet jij zelf dus ook hier weer duidelijk, dit ben je niet zelf, je bent veel meer als je karakterstructuur.

Deze karakterstructuren verklaren waarom je je soms angstig, boos, leeg, onzeker of afhankelijk voelt, waarom je grenzen moeilijk bewaakt, of waarom je steeds tegen dezelfde dingen aanloopt. Door ze te herkennen, kun je eindelijk beginnen met echte verandering — richting heelheid, innerlijke rust en vrijheid.

In mijn eigen leven heb ik vooral karakterstructuren sterk ontwikkeld: de opofferende en de afstandelijke. En als derde de Wantrouwige structuur, zij bepaalden jarenlang mijn busrit. Ik zorgde altijd voor anderen, werkte hard en wilde alles perfect doen, maar vergat daarbij mezelf. Grenzen stelde ik nauwelijks, kwetsbaarheid liet ik niet zien. De wantrouwende was ook in mij aanwezig, waardoor ik vaak te dominant was en daardoor geen gezonde assertiviteit bezat. De Afwezige was nauwelijks in mij ontwikkeld, ik voelde me overal veilig soms weleens te veilig, was veel te goed van vertrouwen.

Door dit te herkennen, begreep ik eindelijk waarom ik vaak vastliep: waarom ik zo moe werd, waarom ik soms ontplofte en waarom intimiteit lastig was. En waarom het zo moeilijk was voor mij om gezonde relaties op te bouwen. Het inzicht in mijn eigen structuren heeft me geholpen om meer balans te vinden, beter voor mezelf te zorgen en dichter bij mezelf te blijven.

Welke “kar” trek jij eigenlijk in je leven? De kar staat voor de rollen en maskers die je bent gaan gebruiken om met pijn, onzekerheid of afwijzing om te gaan. Denk aan de pleaser, de perfectionist of de clown. Ze helpen je om te overleven, maar ze verbergen ook wie je echt bent.

 We kijken naar twee nieuwe karakterstructuren.

De eerste is de afhankelijke. Deze ontstaat wanneer je als kind te weinig ruimte kreeg om zelfstandig te worden, of juist te weinig steun hebt ervaren. Je leert je aan te passen, conflicten te vermijden en op anderen te leunen. Je bent gevoelig, verbindend en voelt anderen goed aan, maar vindt het lastig om je eigen grenzen te bewaken en op jezelf te vertrouwen.

De tweede is de opofferende. Deze ontstaat wanneer je als kind moest voldoen aan verwachtingen en liefde voorwaardelijk voelde. Je leert jezelf weg te cijferen en de last van anderen te dragen. Je bent zorgzaam, loyaal en sterk, maar raakt jezelf vaak kwijt en houdt je eigen gevoelens binnen, tot het te veel wordt.

Belangrijk om te onthouden: deze rollen zijn niet wie je bent, maar wat je hebt aangeleerd om te overleven. Door ze te herkennen, kun je stap voor stap, stoppen met het trekken van andermans kar… en weer jouw eigen pad gaan volgen.

We staan in deze aflevering even stil bij de eerste twee karakterstructuren:

De eerste is de Afwezige. Deze ontstaat wanneer je je als kind niet veilig of welkom hebt gevoelt. Je trekt je terug in je hoofd en maakt minder contact met je gevoel. Je kunt heel intelligent, gevoelig en creatief zijn, maar hebt moeite met verbinding en aanwezigheid in het moment.

De tweede is de Onverzadigbare. Deze ontstaat wanneer je als kind te weinig aandacht, liefde of voeding hebt ervaren. Je blijft als het ware op zoek naar bevestiging en verbinding. Je bent zorgzaam en liefdevol, maar kunt ook afhankelijk en behoeftig worden.

Belangrijk om te beseffen is: dit ben je niet. Dit is hoe je gevormd bent. Daarom kun je eigenlijk beter zeggen, ik ben veel meer, dan ik denk dat ik ben. Door dit te herkennen, kun je stap voor stap loskomen van deze patronen en dichter bij jezelf komen. In de volgende afleveringen gaan we verder met de andere vier karakterstructuren en ontdek je nog meer over jouw eigen gevormde patronen.

In deze aflevering ontdek je dat jouw afgeleerde eigenschappen eigenlijk je grootste kracht zijn: jouw diamanten. Deze eigenschappen zitten nog steeds in je ‘bus’, maar zijn naar de achtergrond verdwenen door je opvoeding en ervaringen.

Mensen of situaties die jou irriteren, boos maken of jaloers maken, zijn vaak spiegels. Ze laten zien wat er in jou geraakt wordt. Dat kunnen eigenschappen zijn die jij hebt weggestopt, of juist kanten van jezelf die je niet wilt zien. Door hier eerlijk naar te kijken, kun je veel over jezelf leren en groeien.

Veel mensen leven op één been: ze gebruiken vooral hun aangeleerde eigenschappen, zoals hard werken, pleasen of controle houden. Dat kost veel energie en brengt onbalans. Echte kracht ontstaat wanneer je weer op twee benen leert staan: wanneer je ook je zachtheid, kwetsbaarheid, ontspanning en liefdevolle kanten terughaalt.

Door bewust te worden van jouw passagiers en jouw diamanten, kun je weer zelf het stuur in handen nemen. Je hoeft niet langer te leven vanuit oude patronen, maar kunt kiezen wie jij werkelijk wilt zijn.

En dat is de weg naar meer balans, vrijheid en een leven dat écht van jou is.

De eigenschappen die jou als kind het meeste opleverden – zoals pleasen, perfectionisme of hard werken – zijn vaak dominant geworden. Ondertussen zijn andere, waardevolle kanten van jezelf, zoals kwetsbaarheid, zelfvertrouwen of ontspanning, naar de achtergrond verdwenen.

Veel van dit gedrag is niet bewust gekozen, maar aangeleerd door je omgeving: ouders, school, ervaringen en alles wat je hebt meegemaakt. Daardoor lijkt het alsof jij je leven zelf stuurt, maar in werkelijkheid nemen je aangeleerde patronen vaak het stuur over.

Het goede nieuws is: al jouw eigenschappen zijn er nog. Ook de eigenschappen die je bent “vergeten”. Door bewust te worden van jouw passagiers en hun plek in de bus, kun je weer zelf het stuur in handen nemen.

En dat is waar het om gaat: leren rijden vanuit wie je écht bent, in plaats van wat je hebt aangeleerd.

Als je leert om alle passagiers in jouw bus weer een plek te geven, kun je zelf kiezen wie je inzet op welk moment. Dan ben jij weer de chauffeur van je eigen leven. En dát is waar het uiteindelijk om draait: de regie terugpakken, je bagage leren kennen, en alle kanten van jezelf omarmen. Dat is de weg naar innerlijke rust, vrijheid, en wat ik noem: de Kunst van het Goede Leven.

 De vijf vormingsprocessen van het overlevingspakket:

·        De Bus – symboliseert je huidige karaktereigenschappen. Deze zijn aangeleerd en afgeleerd in je jeugd, maar niet wie je echt bent.

·        Karakterstructuren – zijn de maskers of rollen die je bent gaan aannemen om je staande te houden.

·        Afweermethoden – ontstaan om negatieve gevoelens te onderdrukken, maar ze bepalen nog steeds je gedrag.

·        Vluchtmechanismen – zorgen ervoor dat je je ware gevoelens vermijdt of niet meer en/of op de juiste manier voelt.

·        De Beschermer – een innerlijk deel dat je beschermt, bestaande uit een kinderdeel en een volwassendeel. Het kinderdeel reageert impulsief en mechanisch, het volwassendeel is rationeel en bewust.

 Tijdens je jeugd vormen zich symbolen –  niet bewuste zintuiglijke waarnemingen die je huidige gedrag aansturen. Deze symbolen activeren het kinderdeel in jou, waardoor je vaak mechanisch reageert op situaties, alsof je verleden jouw keuzes maakt.

Spinoza beschreef drie soorten kennis. In het overlevingspakket herken je de eerste soort: kennis uit zintuiglijke waarneming. Het symbooleffect is hier een mechanisch gevolg van. Er is dan géén sprake van vrije wil – je reageert vanuit je verleden, niet vanuit bewuste keuze.

Vrij worden van het symbooleffect is dé weg naar 100% volwassenheid. Je leert symbolen herkennen en doorvoelen. Je ruilt niet bewuste reacties in, voor bewuste keuzes. Dan leef je vanuit je volwassendeel – met rust, inzicht en vrijheid.

Tot slot: Wie deze weg bewandelt, leert werkelijk vrij te leven. Niet geleid door het verleden, maar bewust aanwezig in het nu. Dat is de kern van de Kunst van het Goede Leven en de hoogste vorm van intuïtieve kennis zoals Spinoza die bedoelde. Geen illusie meer – maar waarheid.

Wanneer je leert kijken zonder deze vervorming, valt de sluier weg: je ziet de wereld zoals ze écht is – vredevol, eerlijk, liefdevol en gelijkwaardig. Dat is de kern van De Kunst van het Goede Leven: leren leven vanuit bewustzijn in plaats van vanuit gewoonte.

Ik neem je mee langs grote thema’s zoals liefde, geloof, vrije wil, gezondheid, verbinding en zelfs de dood. Allemaal onderwerpen die je op een heel nieuwe manier leert zien. Want misschien… is niets wat het lijkt, en ligt de waarheid dichter bij jezelf dan je ooit dacht.

Samen leren we opnieuw kijken, luisteren en leven – met open ogen, een open hart en met beide voeten op de grond.

Ik vertel ook over mijn eigen reis, over de pijnlijke lessen die me hebben gebracht tot de ontdekking van het symbooleffect – dat mechanische deel in ons dat reageert vanuit oude kinderlijke pijn. Vandaar dat er nog zoveel kinderlijk gedrag te zien is in volwassen mensen. En juist dit onbewuste effect, veroorzaakt zoveel misverstanden, ruzies en zelfs oorlogen. Als we, zo jong mogelijk leren, dat dit symbooleffect, het leven vaak onnodig moeilijk kan maken. Kunnen we het veel eerder herkennen en op een volwassen manier reageren met respect naar anderen toe. Dan kunnen we eindelijk vrij reageren, denken, handelen en zelf keuzes maken, in plaats van net als een robot, grotendeels mechanisch.

Dat is de kern van wat ik noem: De Kunst van het Goede Leven.
Geen nieuwe stroming, geen -isme, maar een levenswijze waarin we leren echt te luisteren, echt te begrijpen, en vrede te vinden – eerst in onszelf, en dan met elkaar.

Want wie innerlijke rust vindt, hoeft nooit meer strijd te voeren.